Financiële stabiliteit

Monetair beleid

Betalingsverkeer

Toezicht

Geografisch

Financiële instellingen

Economisch

Bedrijfsvoering

Jaarrekening

Beleidsreacties van de autoriteiten

Wat thans bovenal nodig is, is herstel van vertrouwen. Dit herstel vraagt krachtige en overtuigende ingrepen van de autoriteiten. Daarbij mogen zij uiteraard niet het zicht verliezen op de manier waarop de massieve en ingrijpende interventies die plaatsvinden, kunnen worden teruggedraaid. Voorts moeten tegelijkertijd maatregelen in de sfeer van regelgeving en toezicht worden ontworpen die toekomstige crises minder waarschijnlijk maken, zonder dat daarbij de illusie mag ontstaan dat deze geheel kunnen worden uitgebannen.

Sinds de aanvang van de turbulentie op de financiële markten in augustus 2007 hebben de beleidsreacties van de autoriteiten - overheden en centrale banken - in essentie uit vijf componenten bestaan. Deze componenten zijn ten dele volgtijdelijk, ten dele gelijktijdig tot uitvoering gebracht. Daarbij liep de timing en intensiteit van land tot land uiteen, met name omdat de problemen in de respectievelijke landen ook op verschillende momenten optraden en van uiteenlopende zwaarte waren. Dit bergt overigens wel het gevaar van een onvoldoende internationaal gecoördineerde aanpak in zich, met negatieve consequenties voor de effectiviteit van de getroffen maatregelen en het gelijke speelveld.

Allereerst werd het monetaire beleid versoepeld, in de VS sneller en rigoureuzer dan in het eurogebied. In de tweede plaats vond op omvangrijke schaal verschaffing van liquiditeiten aan de private sector plaats. De VS nam hierbij zowel qua omvang als qua reikwijdte het voortouw. Anders dan tot nu toe in Europa, konden ook andere partijen dan banken - zelfs buiten de financiële sector - van deze maatregelen profiteren. In de derde plaats - en wat later in het proces - werd via uiteenlopende maatregelen omvangrijke steun aan instellingen gegeven om het financiële systeem overeind te houden. In de vierde plaats werd zowel in de VS als in Europa overgegaan tot budgettaire verruiming, in de VS overigens veel eerder en per saldo ook op veel grotere schaal. In de vijfde plaats werden regelgeving en toezicht aan een scrupuleus onderzoek onderworpen, waarbij het Financial Stability Forum een belangrijke coördinerende rol speelde. De interventies in markten en bij financiële instellingen hebben de verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheden en centrale banken respectievelijk toezichthouders en die tussen overheid en markt diffuser gemaakt. In de huidige, extreme omstandigheden is dit nagenoeg onvermijdelijk, maar op termijn zal toch weer moeten worden teruggekeerd naar de eerdere, transparantere onderlinge taakafbakening.